چرا آمریکا زیرساخت نفتی خارک را هدف قرار نداد؟

به گزارش دیدگاه امروز، از چند روز پیش تاکنون در محافل نظامی، اندیشکده‌ها و حتی برخی از رسانه‌های دست‌راستی ایالات متحده به موضوع احتمال حمله ایالات متحده یا اسرائیل به جزیره و پایانه نفتی خارک به گونه‌های مشخص پرداخته شده و حتی برخی از اطرافیان ترامپ که در تیم امنیتی – سیاسی وی حضور دارند بر تسلط فیزیکی ایالات متحده بر این جزیره استراتژیک تاکید کرده‌اند. در مقابل عده‌ دیگری از ناظران و تحلیلگران اقتصاد سیاسی و اقتصاد جنگ نظری متفاوت از طیف اول دارند و بر این عقیده هستند که نگرانی از جهش شدید قیمت نفت و بی‌ثباتی بازار جهانی انرژی، یکی از عوامل اصلی خودداری از حمله به مهم‌ترین مرکز صادرات نفت ایران است که البته شب گذشته (جمعه) اهداف نظامی مستقر در این جزیره را هدف قرار داد، اما همانگونه که ترامپ اعلام کرد، زیرساخت‌های مربوط به انرژی و نفت در خارک را هدف قرار نداده است.

خارک، گلوگاه صادرات نفت ایران

داده‌های موجود که رسانه‌های انگلیسی و آمریکایی بدان اشاره کرده‌اند نشان می‌دهد با وجود تشدید درگیری‌ها میان ایران از یک سو و ایالات متحده و اسرائیل از سوی دیگر، پایانه نفتی جزیره خارک همچنان از حملات هوایی مصون مانده است و این در حالی است که به اذعان همین رسانه‌ها حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران از طریق این پایانه انجام می‌شود و همین موضوع موجب شده تا این حزیره به یکی از حساس‌ترین اهداف اقتصادی ایران تبدیل شود.

شوک بزرگ در بازار جهانی نفت؟

کارشناسان حوزه انرژی معتقدند حمله به این تأسیسات می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای اقتصاد جهانی داشته باشد؛ به گونه‌ای که روزنامه گاردین در گزارش اخیر خود به نقل از تحلیلگران نوشته است که نابودی یا تعطیلی پایانه خارک عملاً بخش عمده نفت صادراتی ایران را از بازار جهانی نفت حذف می‌کند و در چنین شرایطی، قیمت نفت که پیش‌تر نیز به حدود ۱۲۰ دلار در هر بشکه رسیده، ممکن است به ۱۵۰ دلار یا حتی بیشتر افزایش یابد که می‌تواند اقتصاد جهانی را با شوک جدید مواجه کند.

تنش در تنگه هرمز

در کنار نگرانی از حمله به زیرساخت‌های نفتی، تهدید اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز نیز به افزایش قیمت‌ها دامن زده است؛ چراکه این آبراه استراتژیک یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان محسوب می‌شود و بخش بزرگی از نفت خاورمیانه از آن عبور می‌کند و همین حالا برخی از استراتژیست‌ها وضعیت کنونی در این موقعیت را «جنگ نفت‌کش‌ها» می‌نامند.

چرا خارک اهمیت دارد؟

جزیره خارک که تنها حدود ۸ کیلومتر طول دارد در فاصله تقریبی ۴۳ کیلومتری سواحل جنوبی ایران قرار گرفته است اما نکته صرفاً این نیست، بلکه این جزیره محل اتصال خطوط لوله‌هایی است که نفت میدان‌های بزرگ ایران را به پایانه‌های صادراتی منتقل می‌کنند و همین مساله موجب شده تا این این جزیره از اهمیت بسیار بالایی برخورد شود.

از منظر دیگر باید توجه شود که یکی از مزیت‌های مهم خارک نیز نزدیکی آن به آب‌های عمیق خلیج فارس است و همین ویژگی‌ امکان پهلوگیری نفتکش‌های بسیار بزرگ را فراهم می‌کند که مستقیماً با میزان یا وسعت محموله انتقالی به سراسر جهان مرتبط است.

افزایش صادرات پیش از تشدید بحران

طبق گزارش‌ رسانه‌های خارجی و آمارهای مرتبط با موسسات رصد فروش انرژی، ایران پیش از آغاز حملات آمریکا صادرات نفت خود را افزایش داده بود؛ به عنوان مثال بر اساس ارزیابی اخیر بانک (نهاد) سرمایه‌گذاری جی.پی مورگان (JPMorgan) میزان صادرات نفت ایران در مقطعی به حدود سه میلیون بشکه در روز رسیده بود و حتی برخی دیگر از نهادهای ناظر آمریکایی در حوزه انرژی اعلام کرده بودند که حدود ۱۸ میلیون بشکه نفت ذخیره در مخازن این جزیره نگهداری می‌شود.

حمله به خارک، گزینه‌ روی میز؟

با تمام این تفاسیر و با توجه به آنچه در ابتدا گفته شد، در محافل سیاسی واشنگتن، احتمال اقدام علیه این جزیره همچنان به طور کامل کنار گذاشته نشده است. برخی گزارش‌ها از بررسی سناریوی تصرف پایانه خارک توسط نیروهای آبی – خاکی آمریکایی حکایت دارد؛ هرچند چنین عملیاتی می‌تواند به تشدید بی‌سابقه تنش‌ها در منطقه منجر شود که البته مقامات ارشد نظامی ایران هم بارها نسبت به این اقدام احتمالی از سوی ایالات متحده یا اسرائیل هشدار داده‌اند.

۴ دلیل که خارک تا امروز هدف قرار نگرفت

واقعیت غیرقابل انکار این است که جزیره خارک یکی از مهم‌ترین نقاط ژئوپلیتیکی انرژی در خاورمیانه محسوب می‌شود اما به صورت کلی چند عامل اصلی باعث شده این جزیره استراتژیک هنوز مورد حمله قرار نگیرد:

۱. شوک اقتصادی جهانی

بدون شک حمله به خارک می‌تواند چند میلیون بشکه نفت را از چرخه بازار جهانی حذف کند. بر این اساس در شرایطی که بازار انرژی از سوی تمام کشورهای مصرف کننده و تولید کننده نفت شکننده اعلام شده، چنین اتفاقی ممکن است قیمت نفت را به سطوحی برساند که اقتصادهای بزرگ جهان با رکود تورمی شدید روبه‌رو شوند.

۲. خطر گسترش جنگ در خلیج فارس

اگر این پایانه استراتژیک نفتی هدف قرار بگیرد، احتمال واکنش ایران درخلیج فارس و به‌ویژه در تنگه هرمز فزایش می‌یابد و در ادامه، بستن یا مختل شدن فعالیت در تنگه هرمز می‌تواند بخش قابل توجهی از صادرات نفت جهان را متوقف کند.

۳. آسیب‌پذیری بازار انرژی غرب

باید این نکته را مورد توجه قرار داد که کشورهای غربی و متحدان آنها همچنان به نفت خاورمیانه وابسته هستند؛ بنابراین حمله به چنین زیرساختی ممکن است بیش از ایران، به اقتصاد جهانی و حتی اقتصاد غرب و به ویژه اروپا آسیب بزند.

۴. تبدیل شدن به «خط قرمز راهبردی»

فارغ از مسائل و ملاحظات مربوط به تجارت انرژی در مقیاس جهانی، باید پذیرفت که در بسیاری از جنگ‌ها و مخاصمات مسلحانه، طرفین برخی اهداف اقتصادی حیاتی را به عنوان خط قرمز غیررسمی در نظر می‌گیرند؛ چراکه حمله به آنها می‌تواند جنگ را به مرحله‌ای غیرقابل کنترل وارد کند و به همین دلیل است که پایانه نفتی خارک تا این لحظه در چنین موقعیتی قرار گرفته است.

انتهای پیام/